ISO 9001:2026 – Phiên bản mới chính thức ban hành và định hướng chuyển đổi cho doanh nghiệp

ISO 9001 là tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý chất lượng (Quality Management System – QMS), được các tổ chức thuộc mọi lĩnh vực và quy mô áp dụng rộng rãi. Ngày 16/09/2026, phiên bản ISO 9001:2026 chính thức được công bố, thay thế ISO 9001:2015. Phiên bản mới giữ nguyên nền tảng của phiên bản trước, đồng thời cập nhật và làm rõ một số yêu cầu để phù hợp hơn với bối cảnh hoạt động hiện nay của doanh nghiệp.

ISO 9001:2026 không xây dựng một khuôn khổ quản lý chất lượng hoàn toàn mới. Trọng tâm của lần sửa đổi này là giúp các yêu cầu rõ ràng hơn, dễ áp dụng hơn và gắn kết chặt chẽ hơn giữa hệ thống quản lý chất lượng với định hướng, bối cảnh và hoạt động thực tế của tổ chức. Tiêu chuẩn cũng áp dụng Harmonized Structure (cấu trúc hài hòa) mới nhất, tạo thuận lợi cho việc tích hợp với các hệ thống quản lý ISO khác như ISO 14001 hay ISO 45001.

Những thay đổi chính trong ISO 9001:2026

1. Xem xét biến đổi khí hậu trong bối cảnh của tổ chức

Tổ chức cần xác định liệu biến đổi khí hậu có phải là vấn đề liên quan đến bối cảnh của mình hay không. Nếu có, vấn đề này phải được xem xét trong hệ thống quản lý chất lượng và các quá trình liên quan. Yêu cầu này đã được đưa vào ISO 9001:2015 qua Sửa đổi 1:2024 (ISO 9001:2015/Amd 1:2024) và nay được tích hợp vào phiên bản 2026.

2. Tăng cường vai trò lãnh đạo, văn hóa chất lượng và hành vi đạo đức

Trách nhiệm của lãnh đạo được nhấn mạnh hơn trong việc xây dựng văn hóa chất lượng, thúc đẩy hành vi đạo đức và cải tiến liên tục, qua đó gắn kết hệ thống quản lý chất lượng với con người và định hướng của tổ chức.

3. Làm rõ tư duy dựa trên rủi ro và cơ hội

Các yêu cầu về rủi ro và cơ hội được sắp xếp mạch lạc hơn, giúp tổ chức chủ động nhận diện, xử lý và theo dõi những yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả dự kiến, đồng thời đưa quản lý rủi ro và cơ hội vào hoạt động hoạch định và ra quyết định.

4. Tăng cường quản lý thay đổi

Tiêu chuẩn làm rõ hơn cách hoạch định, truyền đạt, theo dõi và đánh giá các thay đổi trong tổ chức cũng như trong hệ thống quản lý chất lượng, giúp kiểm soát tốt hơn tác động của thay đổi và duy trì tính phù hợp, hiệu lực của hệ thống.

5. Tăng cường sử dụng dữ liệu, thông tin và tri thức

Dữ liệu, thông tin và tri thức của tổ chức được đề cao như cơ sở để ra quyết định, đánh giá kết quả và cải tiến hệ thống, hướng tới việc ra quyết định dựa trên bằng chứng.

6. Nâng cao nhận thức và thúc đẩy cải tiến liên tục

Yêu cầu về nhận thức được mở rộng để bao gồm cả văn hóa chất lượng, đồng thời tiếp tục nhấn mạnh cải tiến liên tục nhằm tăng sự tham gia của người lao động vào chất lượng và hiệu quả của hệ thống.

7. Áp dụng Harmonized Structure và làm rõ phụ lục hướng dẫn

Bên cạnh việc áp dụng Harmonized Structure mới nhất, ISO 9001:2026 có Annex A (phụ lục tham khảo) được cập nhật để giải thích các khái niệm, thuật ngữ và ý định của các yêu cầu, giúp người sử dụng diễn giải và áp dụng tiêu chuẩn đúng hơn, cũng như thuận lợi hơn khi tích hợp với các hệ thống quản lý ISO khác.

Định hướng chuyển đổi từ ISO 9001:2015 sang ISO 9001:2026

Chuyển đổi sang phiên bản mới không chỉ là cập nhật tài liệu, mà còn là dịp để doanh nghiệp rà soát lại tính phù hợp, hiệu lực và sự gắn kết của hệ thống quản lý chất lượng với định hướng hoạt động. Doanh nghiệp đang áp dụng ISO 9001:2015 có thể chủ động thực hiện theo các bước sau:

1. Tìm hiểu các yêu cầu mới: nghiên cứu ISO 9001:2026 và xác định những yêu cầu liên quan đến hoạt động, sản phẩm, dịch vụ và hệ thống quản lý hiện tại.
2. Tự đánh giá khoảng cách (Gap Analysis): tổ chức so sánh hệ thống hiện tại với ISO 9001:2026 để xác định nội dung cần bổ sung, điều chỉnh hoặc cải tiến.
3. Rà soát hệ thống quản lý chất lượng: tập trung vào bối cảnh tổ chức, các bên quan tâm, biến đổi khí hậu, rủi ro và cơ hội, vai trò lãnh đạo, văn hóa chất lượng, quản lý thay đổi, dữ liệu và tri thức của tổ chức.
4. Cập nhật và triển khai: điều chỉnh quá trình, tài liệu, mục tiêu, chỉ số và các hoạt động liên quan theo yêu cầu mới.
5. Đào tạo và nâng cao nhận thức: cập nhật kiến thức cho lãnh đạo, chủ quá trình, người lao động và đánh giá viên nội bộ về những thay đổi liên quan đến vai trò, trách nhiệm của họ.
6. Đánh giá nội bộ và chuẩn bị đánh giá chuyển đổi: xác định mức độ sẵn sàng của hệ thống trước khi thực hiện đánh giá chuyển đổi với tổ chức chứng nhận.

Giấy chứng nhận ISO 9001:2015 còn hiệu lực không?

ISO 9001:2026 đã được công bố và thay thế ISO 9001:2015. Tuy vậy, giấy chứng nhận theo ISO 9001:2015 không mất hiệu lực ngay mà được chuyển đổi trong thời gian chuyển đổi do diễn đàn công nhận quốc tế quy định. Theo thông tin hiện có, thời gian chuyển đổi dự kiến là 36 tháng kể từ ngày công bố phiên bản mới; thời hạn chính thức áp dụng theo văn bản hướng dẫn chuyển đổi của các tổ chức công nhận. Doanh nghiệp đang sở hữu chứng nhận ISO 9001:2015 nên chủ động trao đổi với tổ chức chứng nhận của mình để thống nhất thời điểm đánh giá chuyển đổi.

Lợi ích của ISO 9001:2026 đối với doanh nghiệp

Khi được áp dụng hiệu quả, hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9001:2026 có thể hỗ trợ tổ chức:

• Chuẩn hóa và nâng cao hiệu lực của hệ thống quản lý chất lượng;
• Tăng cường quản lý rủi ro và cơ hội;
• Hỗ trợ tổ chức thích ứng với những thay đổi trong môi trường hoạt động;
• Tăng cường sử dụng dữ liệu và thông tin trong quản lý;
• Thúc đẩy cải tiến liên tục;
• Nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của khách hàng và các bên quan tâm;
• Tạo thuận lợi cho việc tích hợp với các hệ thống quản lý ISO khác.

TÜV NORD và hoạt động đánh giá chuyển đổi

Chuyển đổi sang ISO 9001:2026 là cơ hội để doanh nghiệp vừa đáp ứng các yêu cầu mới, vừa nhìn lại hiệu quả thực tế của hệ thống quản lý chất lượng. Với vai trò tổ chức chứng nhận, TÜV NORD Việt Nam cung cấp thông tin chung về những thay đổi của phiên bản mới, tổ chức các hội thảo, khóa đào tạo công khai và thực hiện đánh giá chuyển đổi, chứng nhận theo ISO 9001:2026. Để bảo đảm tính khách quan, TÜV NORD Việt Nam không tư vấn xây dựng hay triển khai hệ thống cho khách hàng được chứng nhận.

Bạn đang chuẩn bị chuyển đổi sang ISO 9001:2026? Tìm hiểu thêm về dịch vụ chứng nhận ISO 9001 hoặc liên hệ TÜV NORD Việt Nam để nhận thông tin và báo giá đánh giá chuyển đổi.